ADVERTISEMENT

Dobitnici nagrade, od kojih je jedan Amerikanac, a dvojica su Nijemci, proglašeni su danas na Institutu Karolinska u Stokholmu, čime je počela nedjelja dodjele Nobelove nagrade, prenosi AP.

Ovogodišnja novčana nagrada iznosi 12 miliona švedskih kruna, što je oko 1,2 miliona dolara.

Nobelov komitet pohvalio je rad trojice naučnika na otkrićima vezanim za optogenetiku, koja omogućavaju uključivanje ili isključivanje aktivnosti individualnih nervnih ćelija u živom mozgu.

„Ova metoda se sada koristi u laboratorijama širom svijeta kako bi se otkrile misterije mozga“, napisao je Komitet na mreži Iks.

Hegeman i Nagel otkrili su protein poznat kao kanalrodopsin, prije nego što je Dajserot „transformisao taj protein u svjetlosno kontrolisani prekidač za nervne ćelije“, objasnio je Nobelov komitet.

„Optogenetika je otvorila novu eru u neuronauci, a otkriće prekidača pod kontrolom svjetlosti koji služi za uključivanje i isključivanje nervnih ćelija i krugova u mozgu omogućava bolju, dublju analizu njegovog funkcionisanja i razrješavanje puteva koji vode do ponašanja i bolesti“, naveo je Komitet.

Dajserot radi na Univerzitetu Stanford u Kaliforniji, dok je Hegeman na Humboldtovom univerzitetu u Berlinu, a Nagel na Univerzitetu u Vircburgu, takođe u Njemačkoj.

Hegeman je istraživao kako jednoćelijska vrsta zelene alge može da pliva ka svjetlosti, a zajedno sa Nagelom otkrio je specifičan protein koji, kada je osvijetljen plavom svjetlošću, otvara kanal i stvara električni impuls.

Ubacivanjem tog proteina u druge ćelije, one postaju osjetljive na svjetlost.

Dajserot je potom radio sa genom koji kontroliše taj protein kako bi stvorio prekidač pod kontrolom svjetlosti za nervne ćelije u mozgu živih miševa.

Tomas Perlman, sekretar Komiteta za medicinu, izjavio je da je uspio telefonom da stupi u kontakt sa trojicom dobitnika.

Prošle godine nagrada je pripala trojici naučnika koji su istraživali imuni sistem.

Nakon današnje nagrade za medicinu, uslijediće nagrada za fiziku u utorak, za hemiju u srijedu i za književnost u četvrtak.

Nakon dodjele nagrade za mir u petak, Memorijalna nagrada za ekonomsku nauku Banke Švedske biće saopštena 12. oktobra.

Novčani iznos nagrade ove godine iznosi 12 miliona švedskih kruna (oko 1,2 miliona dolara), bez obzira na to da li se dodjeljuje pojedincu, maloj grupi laureata ili organizaciji.

Njihov rad postavio je temelje nove ere u neurološkim naukama, dodao je Komitet, prenosi CNN.

Prošle godine Nobelova nagrada za medicinu bila je dodijeljena trojici naučnika za otkrića u vezi sa imunim sistemom i njegovom sposobnošću da napadne klice, a ne naše sopstveno tijelo.

Rad Meri E. Brankov, Freda Ramsdela i Simona Sakagučija otkrio je ključni put koji tijelo koristi da drži imuni sistem pod kontrolom.

U utorak, 6. oktobra, biće objavljeno ko dobija priznanje iz oblasti fizike.

Nobelova nagrada za književnost biće dodijeljena u četvrtak, 8. oktobra, a u petak, 9. oktobra, nagrada za mir, dok će ime dobitnika Memorijalne nagrade za ekonomsku nauku Banke Švedske biti saopšteno 12. oktobra, prenijela je agencija AP.

Kada je riječ o Nobelovoj nagradi za mir, Reuters je ranije pisao da, po ocjeni stručnjaka, američki predsjednik Donald Trump neće dobiti to priznanje, iako bi njegov uticaj mogao da se odrazi na odluku petočlanog Nobelovog komiteta.

„Mislim da će prošlogodišnji događaji oko Nobelove nagrade za mir, uključujući to što je Marija Korina Mačado kasnije predala medalju Trampu, uticati na neka razmatranja“, rekao je za Rojters Hokon Gjerlov, norveški politikolog i vršilac dužnosti direktora Instituta za istraživanje mira u Oslu.

Za Nobelovu nagradu za mir 2026. godine prijavljeno je ukupno 287 kandidata – 208 pojedinaca i 79 organizacija.